Пирамида НҚС-ты ауыл шаруашылығы өнімдері бойынша шегеріммен алмастырады

Жаңа Салық кодексін енгізу жобасы кеңсесінің отырысында Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғаринов төрағалық еткен кезде жаңа Салық кодексінің ең көп талқыланатын нормаларының бірі – ауыл шаруашылығы өнімдері, балық өсіру және кәсіби балық аулау өнімдері бойынша нөлдік мөлшерлемемен салық салынатын айналым мақсатында қолданылатын НҚС бойынша жеңілдік рәсімі қаралды. Бұл НҚС кодексінің 484-бабының нормасына қатысты, ол экспорт кезінде осындай өнімдерге қатысты шегерім сомасын 80%-ға дейін азайтуды қарастырады. Салалық бірлестіктермен, ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірушілермен және экспорттаушылармен өткен талқылауларда экспорттық жеткізілімдерге толық НҚС қайтару мүмкіндігі сақтау отандық аграрлық секторды қосымша қолдау шарасы болып табылатыны және қазақстандық өнімдердің халықаралық нарықтардағы бәсекеге қабілеттілігін сақтауға мүмкіндік беретіні айтылды. Жобалық кеңсе отырысының қорытындысы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерін экспорттаушылар үшін шегерім сомасына түзету қолданылмайтыны туралы шешім қабылданды. Яғни, НҚС кодексінің 484-бабының осы нормасы жойылады. НҚС қайтару талаптарының негізділігі «пирамида әдісі» деп аталатын салықтық тексеру арқылы расталады, ол өнімнің қозғалысы мен салық жинаудың барлық тізбегін – ауыл шаруашылығы өнім өндірушіден экспорттаушыға дейін қадағалауға мүмкіндік береді. Мұндай тексеру оң жағдайда экспорттаушы бұрын төленген НҚС-ты толық көлемде қайтарып ала алады. Шегерім бойынша түзету нормасы енгізілген кезде ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірушілерге арналған жеңілдіктер де кеңейтілді: бюджетке төленетін НҚС сомасын азайту мөлшері 70%-дан 80%-ға көбейтілді. Енді экспорттық НҚС-ты қайтару бұрынғы механизмде сақталатын болғандықтан, жеңілдік мөлшері де бұрынғы 70%-ға қайта оралады. Сонымен қатар Мемлекеттік кірістер комитеті Ұлттық банкпен бірлесіп НҚС қайтаруда цифрлық теңге пайдаланудың тетігін әзірлеуде. Оның енгізу жұмыстарын осы жылы аяқтау жоспарлануда. Бұл құрал негізінен экспорттаушыларға арналған және НҚС қайтару мерзімдерін едәуір қысқартуға мүмкіндік береді. Оның қолданылуы толық ерікті сипатта: бизнес НҚС қайтарудың қолданыстағы тәртібі мен цифрлық теңге механизмінің арасында таңдау жасай алады. Серік Жұманғариннің айтуынша, шешім қабылдау кезінде салалық бірлестіктердің, ауыл шаруашылығы өнім өндірушілерінің және экспорттаушылардың ұсыныстары ескерілді. Таңдалған тәсіл аграрлық секторды қолдаудың қолданыстағы шараларын сақтап, экспорттаушылар үшін тұрақты әрі болжамды жұмыс жағдайларын қамтамасыз етіп, Қазақстанның ауыл шаруашылығы өнімдерінің сыртқы нарықтардағы бәсекеге қабілеттілігін қолдауға мүмкіндік береді.