Жаңа Салық кодексіндегі жеке табыс салығы бойынша тәсілдер

Жеке тұлғалардың салықтық міндеттемелерін орындауды жеңілдету мақсатында жеке табыс салығы бөлімінің құрылымы өзгертілген, жеке тұлғалардың өзіндік несие төлеу және салық агенттері арқылы салық салу жеке тарауларға бөлінген. Табиғаты бойынша кірістер мен оларды азайту (сақтандырылған кірістер) классификациясы қарастырылған. Әртүрлі кіріс түрлеріне байланысты салық жеңілдіктері инвентаризацияланып және құрылымдалған, оның ішінде белгілі мүлік түрлерінің құнын арттырудан түскен кірістер ашылған. Салықтық шегерімдерге келетін болсақ: - растауды қажет етпейтін және табыс пен мүлік туралы декларация ұсынуды талап етпейтін біртұтас негізгі салықтық шегерім 30 еселенген айлық есептік көрсеткішпен (120 мың теңге) белгіленген. Бұл шегеріммен қатар мүмкіндігі шектеулі жандарға, ардагерлерге, асыранды балаларды тәрбиелеушілерге арналған әлеуметтік шегерімдер, міндетті зейнетақы жарналарын (МЗЖ), міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жарналарын (МӘМС) төлеушілерге арналған шегерімдер сақталған. Сонымен қатар бірінші және екінші топтағы мүгедектер үшін шегерім 5000 еселенген айлық есептік көрсеткішке дейін арттырылған; - егер салық агенті салықтық шегерімдерді қолданбаса, жеке тұлға табыстары мен мүлкі туралы жылдық декларацияны беру арқылы басқа кірістерге шегерім алу мүмкіндігіне ие. Жеке тұлғалардың салықтық жүктемесін азайтуға байланысты зейнетақы төлемдерінен, оның ішінде біржолғы зейнетақы төлемдерінен салық салудан босату қарастырылған. Жеке тұлғалардың инвестициялық қызметін дамыту мақсатында бағалы қағаздарды сату кезінде құн өсімінен түскен кірісті анықтау барысында күнтізбелік жыл ішінде келісімшарттардан түскен теріс және оң нәтижелер мен брокерлік комиссия шығындары ескерілетіні белгіленген. Жеке тұлғалардың кейбір кіріс түрлері бойынша жеке табыс салығының дифференциаланған ставкалары енгізілген: 1) барлық жеке тұлғалардың табыстарына (жекеше кәсіпкерлердің, жеке практикамен айналысатын тұлғалардың, шаруашылық жүргізуші субъектілердің және дивиденд түріндегі кірістерден басқа) төмендегідей прогрессивті жеке табыс салығы шкаласы қолданылады: - айлық есептік көрсеткіштің 8500 есесіне дейін (35 млн теңге) – 10 %; - 8500 есесінен асатын (35 млн теңгеден жоғары) табыстың 8500 есесіне дейінгі бөлігіне 10 %, асып кеткен бөлігіне 15 %; 2) жалпы белгіленген салық режимін қолданатын жекеше кәсіпкердің табысына төмендегідей прогрессивті жеке табыс салығы шкаласы қолданылады: - 230 000 есеге дейінгі АЕК (960 млн теңге) – 10 %; - 230 000 еседен асатын бөліктен 10 % 230 000 есеге дейінгі бөлігіне дейін + 15 % асып кеткен сомасына; 3) дивиденд түріндегі кірістерге төмендегідей прогрессивті жеке табыс салығы шкаласы қолданылады: - 230 000 есеге дейінгі АЕК (960 млн теңге) – 5 %; - 230 000 еседен асатын бөліктен 5 % 230 000 есеге дейінгі бөлігіне дейін + 15 % асып кеткен сомасына; 4) жеке практикамен айналысатын тұлғалардың табысына – 9 %; 5) өзінің өндірісі, сатуы немесе қайта өңдеу жұмыстары бойынша ауыл шаруашылығы өнімін өндіретін шаруашылық жүргізуші субъектілердің табысына – 3 % (бұрын жеке табыс салығын 70 % азайту болған).